پيجر دستگاه گيرنده راديويي كوچك است كه امكان دريافت پيام، توام با دسترسي مداوم يك طرفه را براي كاربر فراهم مينمايد.
اين سيستم اولین بار در سال 1921 توسط پلیس شهر ديترويت ( امريكا) مورد استفاده قرار گرفت. اصطلاح پيجر اولين بار در سال 1959 در اشاره به يك وسیله ارتباط راديويي ساخت شركت موتورولا (Motorola) بكار گرفته شد و آن دستگاه گیرنده كوچكي بود كه پيامهاي راديويي را بطور انفرادي به كساني كه آن را حمل مي كردند، مي رساند.
در اوايل دهه 1990 پيجرهاي با پوشش آنتن دهي وسيعي به بازار آمد و تعداد استفاده كنندگان آن به 22 ميليون نفر رسيد. در سال 1994 بيش از 61 ميليون نفر در جهان از پيجر استفاده مي كردند. در كشورهاي پيشرفته پس از يك دوره ركود كوتاه مدت، پيجر مجددا به عنوان يك وسيله ارتباطي كارامد، بي خطر و ارزان مورد توجه قرار گرفته و استفاده از آن در کنار ساير وسايل ارتباطي بسيار معمول گشته است. بطوريكه در سال 2003 تعداد مشتركين به بيش از 250 ميليون نفر رسيد.

پيجر چگونه كار مي كند؟

پيجر يك وسيله ارتباطی پیام گیر قابل حمل مي باشد. شخص ارسال كننده پيام (خواهان ارتباط یا Calling Party) از تلفن معمولي براي گرفتن شماره پيجر طرف مقابل استفاده کرده و پيام عددي يا حرفي يا صوتي خود را ارسال مي نماید. این پیام در مدت كوتاهي توسط گيرنده پيجر دريافت شده و دارنده پيجر با شنيدن صداي بيپ و يا لرزش بدون صدا، ‌از رسيدن پيام آگاه مي شود. پيام در یافتی در صفحه نمايشگر (LCD)  پيجر قابل رويت مي باشد.

رمز و راز پيجر در اين است كه در داخل آن جعبه كوچك، گيرنده اي كار گذاشته شده كه در عين سادگي از نظر تكنيكي بسيار پيچيده مي باشد.

 تعريف گيرنده پيجر

پيجر(Pager) يك لغت انگليسي است و فارسي آن توسط فرهنگستان ادب فارسي ایران به پيجو معادل سازي شده است  و در واقع يك دستگاه گيرنده راديويي مي باشد. اما تعريفی که اتحاديه بين المللي مخابرات از پیجینگ ارائه کرده بدین شرح است:
«پيجينگ سرويسي است يك طرفه و غير صوتي كه پيامهاي عددي و حروفي را ارسال مي كند».

1- پيجر بوقي يا بيپر (Beeper)
ابتدايي ترين نوع پيجر ميباشد كه با دريافت سيگنال از مراكز پيام به صدا در آمده و صاحب خود را از وجود پيام در مركر آگاه     مي كند. این نوع پیجر فاقد صفحه نمایشگر بوده و از آن بعنوان نسل اول پيجر نام برده مي شود.
2- پيجرعددي (Pager Numeric)
اين نوع پيجر با داشتن يك صفحه نمايشگر كوچك، اعداد ارسال شده توسط مركز پيام (Paging Terminal) را برروي صفحه نمايش نشان مي دهد.
3- پيجر صوتي(Voice Pager)
اين نوع پيجر با داشتن امكان دريافت و پخش صدا در بعضي از موارد خاص كاربرد دارد. به این ترتیب که  پيام صوتي ارسال شده بوسیله خواهان ارتباط،  توسط اپراتور به مشترك ارسال مي گردد. نوع پيشرفته آن نيز امكان دريافت و ضبط صدا را دارد كه  مشترك به دلخواه خود در موقع مناسب مي تواند به پيامهاي رسيده گوش دهد. امروزه اين نوغ پيجر جاي خود را به تكنولوژي ديجيتالي واگذار كرده كه پيجر حروفی- عددي می باشد.
4- پيجر حروفي – عددي (Alphanumeric Pager)
متداولترين نوع پيجر، گیرنده حروفي و عددي است که با استفاده از نسل جديدي از استانداردهاي پيام رساني مانند پروتكل POGSAG علاوه بر نمايش اعداد، قادر به ارسال حروف بصورت رمز و سپس گشايش و نمایش آنها بصورت نوشته مي باشد. به دو صورت اپراتوري و مستقيم مي توان روي اين نوع پيجرها پيام ارسال نمود كه امكان پيام رساني سريعتر، ارزانتر و با قابليت اطمينان بيشتري را به دارنده آن مي دهد.
5- پيجر دو طرفه(Tow – Way Pager)
اصولا پيجر گيرنده يك طرفه است. معهذا به منظور تنوع بخشيدن و ايجاد جذابيت بيشتر اخيرا گیرنده هايي ساخته شده است كه پس از دريافت پيام،  گيرنده پیجر سیگنال یا پيامي براي فرستنده پیام ارسال مي كند. به عبارت دیگر دستگاه با ارسال اين سيگنال يا پيام، دريافت پيام را تائيد مي كند.
شایان ذکر است که طراحي اين سيستم بسيار پيچيده و داراي هزينه بسيار بالاست.

 ساختار اصلي شبكه راديويي پيجر 

اصولا طراحي شبكه هاي راديويي به عوامل زيادي بستگي داشته و ميتوان گفت عواملی چون: پيش بيني ميزان ترافيك خطوط ارتباطی، میزان سروسي دهي ، تعداد مدارات ارتباطي متصل به شبكه، فرهنگ مكالمه تلفني مشتركين ، تراكم جمعيتي منطقه، وسعت و ساختار  جغرافيای منطقه تحت پوشش، ميزان مكالمات در ساعات پر ترافيك،  آرايش ايستگاهها از نظر موقعيت مكاني،‌ توان انتشار امواج، نبود مشكلات تداخل فركانسي،‌ تعداد و نوع استفاده از حاملهاي گوناگون فركانس،  گستره محدوده پوشش راديويي، ميزان مطلوب نسبت signal به noise، ظرفيت اوليه شبكه در مرحله راه اندازي ،‌گسترش ظرفيت سيستم در ارتباط با افزايش تعداد مشتركين شبكه، رشد جمعيت منطقه شهري و روستايي،‌ توزيع تلفن در شبكه تلفن ثابت، ميزان تقاضاي بخش تجاري،‌صنعتي، سياحتي و مسافرتي و غيره... نقش تعيين كننده اي در طراحي اصولي شبكه را دارا ميباشد.